Zaraz po wydarzeniach 11 listopada (jakby ktoś spał: zamieszki podczas Marszu Niepodległości w Warszawie), JE Donald Tusk, zasugerował zaostrzenie prawa o zgromadzeniach. Chwilę wcześniej JE Bronisław Komorowski, zakomunikował, że już poprosił prawników o możliwe rozwiązania w tym względzie. Czy jednak tak szybkie reagowanie na zaistniałą sytuację jest rozsądne?

Jedną z sugestii premiera było, aby zabronić zasłaniać twarz na manifestacjach.

Przypominam, że zgodnie z Konstytucją (co potwierdził Trybunał Konstytucyjny) na manifestacjach uczestnicy mogą zasłaniać twarz. Imprezy masowe, takie jak mecze, gdzie jest zakaz zasłaniania twarzy, są całkiem inny bytem.

Premier zasugerował, że manifestacja jest publicznym wystąpieniem, i nie może (albo że nie powinna) być anonimowa. I, że jeśli ktoś zasłania twarz to jest z reguły „przemocowcem”, niż „ideowcem”, że generalnie ludzie zasłaniają twarz w czasie zgromadzeń, kiedy chcą coś zrobić przeciw prawu. Wprowadzenie takiego zakazu zapewne wymagało by zmiany zapisów Konstytucji.

Przeanalizujmy jednak problem.

Zasłanianie twarzy, nie koniecznie i z reguły oznacza, że manifestant chce rozrabiać. Taka osoba równie dobrze może bać się tego, że zostanie przez kogoś rozpoznany. A to wrogii reżim, a to inne skrajne środowiska. Cześć z nich chce poprostu przyjść, głosić hasła, ale nie chce ujawniać swoje twarzy aby nie zaskodzić sobie, swojej rodzinie, czy to w pracy, szkole, na podwórku, u sąsiada. Ktoś go zobaczy, zrobi zdjęcie, nakręci do telewizji to jedno i będą wytykać, co już nie jest zbyt przyjemne. Ktoś kto przychodzi na manifestację to nie jest od razu polityk, który ma odwagę głośno o tym dyskutować. Manifestacje są dla zwykłych ludzi. Ludzi, którzy chcą dostrzeżenia, albo chcą zmian. Ale może być i gorzej. Mogą się zainteresować nim służby specjalne, albo ludzie bardzo agresywni, faszyści, i inne elementa. Są w Internecie strony na których poblikuje się zdjęcia takich ludzi, i wzywa do ich zwalczania na wiele sposobów, co kończy się pobiciami, a nawet morderstwami.

Nie odbierajmy ludziom możliwości manifestowania w sposób anonimowy. Jasne lepiej się pokazać, wtedy przekaz jest silniejszy, ale niektórzy chcą pokazać że jest ich w grupie dużo i popierają inicjatywę, a nie koniecznie odrazu się ujawniać! Zawsze będą tematy kontrowersyjne, zawsze będą manifestację o zmienianie prawa, zmienianie zastanego stanu rzeczy. Już to samo w sobie oznacza że taka manifestacja godzi w wiele osób, często pośrednio również w prawo ustanowione (np. manifestuję o zmianę prawa, aby coś co jest teraz przestępstem, nim nie było - automatycznie może mnie postawić w pozycji w opozycji do prawa). Wymową wielu marszów jest też właśnie anonimowość różnych problemów. Zasłanianie twarzy jest na nich symbolem tego, że problem dotyczy każdego z nas, że o problemie się nie mówi, że o osobach problemem dotkniętym się zapomina i nie nazywa (bo pewnie tak wygodniej psychicznie). Nie możemy im tego odbierać. Nie stajemy się chuliganami dlatego, że zasłaniamy twarz. Zakaz zasłaniania twarzy spowoduje tylko dodatkowe nadwątlenie poparcia i zanik ekspozycji społecznej ruchów walczących w swoim lub innym imieniu. Znakomity sposób, aby zamieść te problemy pod dywan. (ludzie mają problem → ludzie boją się manifestować → nie mogą zasłaniać twarzy → nikt nie manifestuje → problemu nie ma). Znakomity sposób, aby poczuć się lepiej (telewizja w końcu nie będzie pokazywała tych kontrowersyjnych lub głupich demonstrantów, bo ich nie będzie), ale nie rozwiązuje to źródła problemu, nie zmuszą do dyskusji.

Zmienianie prawa, tylko dlatego że raz wydarzyły się jakieś rozróby jest błędem. Należy zostawić prawo tak jak jest jeszcze jakiś czas, przygotować się następnym razem lepiej w ramach istniejącego prawa. Jest kłamstwem że prezydent Warszawy nie mogła odmówić prawa do manifestacji. Mogli odmówić, zmienić godzinę, trasę, mogli wiele rzeczy zrobić. Zasłanianie się poprzednimi wyrokami sądu jest nieodpowiedzialne, co najwyżej wygodne. Policja mogła blokujących usunąć. Policja mogła lepiej porozumiewać się z organizatorami, mogła im wyznaczyć inną trasę, itp. itd. Zmienianie prawa bez pomyślenia nad konsekwencjami, zmienianie prawa w wyniku reakcji na bieżące wydarzania prawie zawsze jest złe, bo wynika z emocji, konkretnych politycznych celów, a nie z rozsądku. Jeśli wielokrotnie po kilku latach okaże się, że przemoc się eskaluje, a prawo jest bezsilne, wtedy możemy zmienić prawo.

Jak dla mnie, jeden, dwa problemy to jeszcze nie dowód złego prawa. Poza tym zmienienie prawaniczego nie zmieni w rzeczywistości. Wprowadzimy zakaz zasłaniania twarzy i nagle przestaną być rozróby? Bandyci przestaną zasłaniać twarz, bo wprowadzono taki przepis? Nie! Wejdą w tłum, kiedy trzeba zasłonią twarz, przeorganizują się i zaatakują tak czy siak. Znajdą wiele innych sposobów. Polak potrafi. Zabronić wnoszenia materiałów pirotechnicznych? I niby jak to egzekwować? Sprawdzać i przeszukiwać wszystkich? (zaraz się rozlegną głosy obużonych). A co jak ktoś chce się dołączyć do manifestacji, bo poprostu obok przechodził. Można go dopuścić, czy nie można? Tak czy siak może rozpocząć rozrubę, a normalnemu co? Odbierzemy prawo, prawo do manifestowania, prawo do prywatności (poprzez grzebanie w kieszeniach i plecakach). Raca nikomu większej krzywdy nie zrobi - to że wygląda groźnie, nie oznacza że jest groźna. Większość obrażeń 11 listopada, było w wyniku rzucania kamieniami, brukiem i innymi leżącymi na ziemi rzeczami. Nie da się zorganizować marszu, aby do tego nie doszło. Chyba, że chcemy wszyscy aby zakuwać wszystki w kajdanki przed manifestacją, co jest dosyć wymowne, ale przecież skuteczne!

Rządzące partię politycznę chcą ograniczenia wolności w celach politycznych, w celach ograniczenia i tak wątłych, albo nierespektowanych praw obywatelskich i konstytucyjnych. Zapewne przygotowuje się na zamieszki, które będą miały miejsce podczas kryzysu. Zmienianie prawa pod wpływem impulsu, nawet przy poparciu społecznym jest błędem, który spowoduje że większość na tym straci. Zyska władza - zyska dodatkową władzę, oraz w oczach opinii publicznej znowu uzyska ocenę sprawnego działania, poprawy bezpieczństwa i czuwania nad obywatelami. Władza zechce przeforsować zmiany tak aby opinia publiczna uważała rząd za sprawny, szybki i wychodzący na przeciw oczekiwaniom. Lecz jest to ocena złudna. Zapominamy, że w zasadzie nie od tego jest parlament! Od zapewniania bezpieczeństwa jest MSWiA, Policja i konkretne służby. Od troski o obywatela to jest on sam, jego rodzina i znajomi. Wysoce nieodpowiedzialne jest chwilę po zajściach mówić o potrzebie zmian prawa, kiedy obecne prawo nie zostało wykorzystanę do końca, a z różnych stron docierają informację o niekompetencji Policji, prowokacjach, i wielu innych niewygodnych dla władzy problemach. Działania Policji choć sprawne, były dalekie od ideału. Może to Policja nie powinna zasłaniać twarzy? Nie ukaraliśmy jeszcze winny. Nie mamy kompletnego obrazu sytuacji. Zmienianie prawa, bez analizy konsekwencji i strat jest poprostu oszukiwaniem. Może i cześć demonstracji stanie się bezpieczeniejsza (w co wątpie), ale być może inna (nawet większa ich liczba), o których ludzie nie słyszą, o których się nie mówi, straci i będzie mniej bezpieczne, lub wręcz nie dojdzie do skutku, albo będzie miała mniejszy wymiar przez mniejszą frekwencję. Ludzie widzą jeden duży efekt, a nie widzą jeszcze większej liczby efektów w drugą stronę, bo media się nimi nie interesują. Bilans zmian, może i według mnie wyszedł by w przeciwną stronę niż oczekujemy.

Inną sugestią. Nie wiem czyją, było wprowadzenie odpowiedzialności organizatorów za bezpieczeństwo marszu.

Wprowadzenie przepisów obarczających odpowiedzialnością organizatorów w sprawach co do których mogą nie mieć żadnej decyzyjności, jest poprostu kpiną. Też niczego nie zmieni. Rozróby będą jak były, a większą szkodę poniosą całkiem niewinne ruchy społeczne, na których bliżej nieznane grupy będą prowokować i atakować. Grupy które z manifestantami i organizatorami niekoniecznie mają cokolwiek wspólnego. Wprowadzenie takiego przepisu spowoduje, że każdego działacza będzie można łatwo zamknąć lub obarczyć inną karą. Wystarczy grupka (agentów?), która wmiesza się w tłum, najlepiej z dala od oczu organizatorów, i która rozpocznie atakować policję, przechodniów, niszczyć mienie. Znakomity sposób na opozycję i ruchy obywatelskie, i inne wrogie reżimowi elementy. Wprowadzanie odpowiedzialności zbiorowej nie ma nic wspólnego z sprawiedliwością, wolnością i praworządnością.

Jak narazie z tym co miało miejsce trzeba się pogodzić - mogło być zresztą znacznie gorzej. To jest cena dojrzewania do wolności. A dla policji i miasta powód do lepszych przygotowań i działań, powód do zaznajomienia się z prawem, oraz obiektywnych kryteriów, kiedy zgody na manifestację wydać nie można (i właśnie tutaj można było z tego prawa skorzystać). Teraz przynajmniej mamy doświadczenia, a jeśli zmienimy przepisy, to doświadczenia będzie trzeba zdobywać jeszcze raz. TVN powinno wyciągnąć wnioski, przeanalizować jak się zachowuję, i dlaczego jest tak odbierana przez tych (i których?) ludzi. Media powinny nauczyć się prowadzenia obiektywnej i rzetelnej relacji. Bandytów zidentyfikować, dowieść winy i ukarać. Jeśli do tego dojdzie, to możemy tylko powiedzieć, że prawo działa. Że właśnie jest sprawne! Nic lepiej nie pomoże, niż odstraszająca i surowa kara za wybryki. To ma realny wpływ na bezpieczeństwo, a nie zaklinanie rzeczywistości przy użyciu nowych ton przepisów.